Üye İsmi : Parola :

Üye Ol | Parolamı Unuttum
YÖREMİZ DE, KENDİMİZE UYARLADIĞIMIZ KELİMELER, DEYİMLER
Forum  >  Tükan Önü  >  Demli Çay Evi
YORUM EKLE
Adnan Ertekin
14 Ara 2015 19:52



Üyeye Özel Mesaj At
Üye'nin Kişisel Sayfasına Git
Yanlış hatırlamıyorsam eğer, daha önceden, köyümüzle, yöremizle alâkalı
sözlük derlenmesi yapılmış, rahmetlik büğümüz albay Bahri Kaya tarafından.

Ben daha farklı bir açıdan bu konuyu ele alacağım ve genellikle orijinalinden uzaklaşarak, kendimize göre uyarladığımız kelimeleri, deyimleri sizlerle paylaşacağım.

Her daim dediğim üzere, yazdıklarım mutlak doğrudur diye bir iddiam yok kesinlikle, maksadım konu açmak ve sizlerinde yardımlarıyla, daha fazla detaya ulaşmaktır.

****

1- Hep sempati duyduğum ama, giymemim kısmet olmadığı,
CİZLAVET lastik ayakkabılara biz, CİZDAVİT,

2- Bir hayvanın kanı akıtılamadan ölmesine, MURDAR olmasına, biz MUNDAR,

3- DULDA denilen yağmur, güneş ve rüzgarın etkileyemediği gizli,
kuytu yere biz, DÜNDAR ( yağmurda durma dündara gel, gibi ),

4- DÖNDÜRMEK eylemine biz, DÖNDERME
( duuur, başımı dönderdin, gibi ),

5- Yaramaz, haşarı çocuklara denilen ERÇEL’ e biz, FEŞEL
( amma feşel çocuk haa, feşellik etme, gibi ),

6- MELÜL MELÜL bakma eylemine biz, MIYIL MIYIL
( ne bakıyon mıyıl mıyıl, gibi ),

7- ELİNİN KÖRÜ ne biz, ÖLLÜĞÜN KÖRÜ
( sus, sus öllüğün körü, gibi ),

8- Kendini gurbette veya kimsesiz gibi düşünüp içlenenlere denilen
GARİPSEME’ ye biz, GARIPSIDIM
( onu çok garıpsıdım, gibi ),

9- SASI denilen, tatsız, tuzsuz şeylere biz, SASUH
( lan ne sasuhsun sen, gibi ),

10- Şakacı insanlara denilen MUZİP benzetmesine biz, MAZAH
( o çok mazah birisi, gibi ),

11- Yaramaz, kırıp dökenlere denilen MUZIR’ A biz, MUZUR
( çok muzursun çok, gibi ),

12- ESAS’ a biz, ESSAH
( essah mı diyon ? gibi ),

13- Bayanların giyindiği ENTARİ ye biz, ENTERİ,

14- Büyüklük belirtisi olan NİCE ye biz, NEÇE
( neçe neçe bayramlara yeriş, gibi ),

15- Karadeniz yöremizde yaygın olan halk oyunu HORON’ a biz, HORAN
( gelin horan oynayalım, gibi ),

16- KOVALAMAK eylemine biz, GOOŞDUMA
( gooşduma çocuğu, gooşdumaç oynayalım mı, gibi ),

17- Sağlam olmayan çürük şeylere KALDIRAT denir ya,
biz ona, HILIMAT ( o araba çok hılımat, gibi ),

18- Ateş içine konulup, üzerinde pişirme eylemi yapılan SAC AYAĞI’ na,
biz SACIYAH,

19- LADES oyununa biz, ODURHA,

20- Gerek haşlaması, gerekse közde pişirilmesi çok lezzetli olan
MISIR’ a biz, POSUL,

21- ÇEKİRDEĞE, ÇİİT,

22- ELDİVEN’ e, ELLİK,

23- ATKIYA, DOLAH,

24- KOLONYA’ ya, GOHU ( koku )
( bayıldı, gohu getirin, gibi ),

25- DUVAR’ a, PEE
( peenin üstüne koydum, gibi ),

26- Hayır anlamındaki DEĞİL’ e, DEVÜL,
( ondan devül, gibi ),

27- DÜNÜR gitme denilen kız isteme eylemine, DÜĞÜR GİTME,
ailelerin DÜNÜR olmasına DÜĞÜR olma,

28- Çevirmek, DÖNDÜRMEK eylemine, DÖNDERME
( arabayı dönder, gibi ),

29- Sopa, DEĞNEĞE, DEYNEK,

30- Zıtlaşma, DİKLEŞME eylemine, TİRKEŞME
( gelip bana tirkeşti, gibi ),

31- Yeni oluşum TÜREMEK’ e , TÖLEMEK
( bunlar da yeni töledi, gibi )

32- TEPETAKLAK olmaya, TEPETÜSMEN,

33- Dağınık, karışık, perişan anlamındaki TARUMAR olmaya, DARMADUMAN
( ev darmaduman oldu, gibi ),

34- TOKUŞMA’ ya, TÜKÜŞME
( koçlar tüküştü, gibi ),

35- İĞRENǒ e, YİĞRENÇİ
( sen ne yiğrençi sin seen, gibi )

36- RAHMETLİĞE, İRAHMETLİK,

37- RABİA ismine İREBİYE,

38-ADNAN’ a, EDNAN,

39-İHSAN’ a, ESSAN,

40- SEHER ‘e, SEHEL,

41- AYŞE’ ye, ANŞA,

42- ŞEVKİ’ ye, ŞAVGI,

43- HÜSEYİN’ e, İSEYİN,

44- ULVİ’ ye, ÜLVÜ,

45- ERİĞE, ERÜK,

46- ENİĞE, ENÜK,

47- BUZAĞI ya, BUZO,

48- MALAK denilen manda yavrusuna, biz BALAH,

49- CAMIZ a, CAMIŞ ( yatma camış gibi ),

50- SEKTİRMEDEN yerine, SEKİTMEDEN
( dizi filmleri sekitmeden izliyo, gibi ),

51- SES VERME ye, EY verme,
( niye ey vermiyon, gibi )

52- KUŞBURNU bitkisine, GÜLBÜNLÜ,

53- LAHANA’ ya, DÜRME,

54- SEPET e, GIDIH,

55- TEZEĞE, GÜBRE ye KEMRE,

56- İKİ KULPLU diyeceğimize, İKİUUPLU
( keşkek iki uuuplu da pişecek, gibi ),

57- VİRAJ a, VEREP ( aha ikinci verebi dönüyor, gibi ),

58- Tesadüfen karşılaşmaya, HAPAHAP olmak
( tükan önünde hapa hap olduk, gibi ),

59- YUFKA ya, YOHA ( yoha ekmeği, o göl çok yoha, gibi ),

60- Büyükbaş hayvanların çiftleşmesi BOĞUSAK’ a, ÖĞÜRSEK,

61- Sıcağa, UMUH ( bu kazak çok umuh tutuyor, gibi ),

62- Üşümeye, BUYMAH ( çok soğuk, buydum, buydum, gibi ),

63- Birdir bir oyununa, ELDEER ETEK ( gelin uşahlar, eldeer etek oynayalım, gibi ),

64- YIKANMA ya yunmah, ÇİMMEK,
( derede çimelim, gibi ),

65- Yıkamaya, YAYHAMAK ( bulaşıkları yayhadım, gibi ),

66- Çalkalamaya, ÇALPALAMAK ( ayran çalpala da içeyim, gibi ),

67- Büyükbaş hayvanları öldüren YANIKARA hastalığına, YANAARA
( falancının öküzü yanaara olmuş, gibi ),

68- Kaba ya, GATUAZ ( emmede gatuaz adam , gibi ),

69- Amma bağlacına, EMME ( emmede yaptın, gibi ),

70- Dükkân a, TÜKÂN ( tükân öönü, gibi ),

69- Kooperatif e, GOPRATİF ( gopratifçi Temel, gibi )

71- Çıtır a, ÇİTİL ( lan sen ne çtil adamsın, gibi )

72- Hep unuttum yerine, hiç unuttum ( görüyonmu sen, hiç unuttum, gibi ),

73- Gıdıklanmaya, kaşınmaya, GİDİŞMEK (emmede has gidişiyo, gibi ),

74- Güzel, has, hasca ya, HAÇCAH ( ne haccah çocuk, gibi ),

75- Pantolon a, PANTUN ( pantunumu giyip geleceğim, gibi ),

76- Gömleğe, GÖYNEK,

77- Pınar a, PUĞAR ( puğar mahallesinde buluşalım, gibi ),

78- Kuzey cephe ye, GUZ ( guz da kaldığından dolayı, soğuk oluyor, gibi ),

79- Köprü ye, KÖPLÜ ( köplü den geç, gibi ),

80- Sırıtma ya, SIRTAR ma ( sırtarma pis pis, gibi ),

81- Zembereğe, ZEMBELEK,

82- Fırahtu ya, FIRAHLU,

83- Alkışlamaya, CIPPAN ( cıppan et, gibi ),

84- Arkadan konuşma manâsındaki gıybet e, GAYBET
(yüzüme değil, gaybetime konuşuyo, gibi ),

85- İncitme ye, YAVINCITMA ( yavıncıtma şu garibi, gibi ),

86- Kasıtlı ya, GASPANEK, kennahan ( gaspanek ediyo, gibi ),

87- Kayak yapmak, kaymak eylemine, GAYHINMAK
( İseyin dededen aşağı gayhınalım, gibi ),

88- Avare ye, AVARA ( avara avara gezme, avara tahtası, gibi ),

89- Ev yapılan arsaya, EVLEK ( 2 evlek yer, gibi ),

90- Saf a, SEFİ ( sefi Memet, gibi ),

91- Şaşırma ya, SEFİLE me ( iyice sefiledi, gibi ),

92- Alık a, ALUH ( bakma öyle aluh aluh, gibi ),

93- Özce ye, ÖÇCE ( öçceelin Murat, gibi ),

94- Cazı ya, CAZU ( çok cazu o, gibi ),

95- Çingeneye, CİNGÂN ( cingan Mustafa, gibi ),

96- Ham olana, olgunlaşmamışa, GÖÖ
( ahlatlar gömgöö, yenmiyo, gibi ),

97- Gökyüzüne, GÖÖYÜZÜ,

98- Mavi gözlüye, göö göz
( Gözleri mavi diye, rahmetlik Hacı Ali Salter dayıya Gööce denmesi, gibi ),

99- Büyük gözlüye, BALAH göz,

100- Kulak arkasına, GULATÖZÜ ( takırdama gula tözümde, gibi ),

101- Ciddiye almamaya, GULAH ASMA,

102-Bayılmaya, UĞALMAK ( uğaldı çocuk, gibi ),

103-Sakar a, SAHAR ( seni gidi sahar seni, gibi ),

104-Sus a, SIS ( sıs etme sıs, gibi ),

105-Su içinde nefessiz kalmaya, DUNCUHMAH,

106- Hayvanların tökezleyip düşmesine, DILIHLANMAK,BONCUHLAMAK,

107- Hayvanların bağırmasına, BÖĞÜRMEK ( bi böörüyodu ki sorma, gibi ),

108-Küsmeye, KERTMEK ( ben sana kerttim, gibi ),

109-Sınıra, SİNOR ( bizim sinoru geçmiş, gibi ),

110-İletme ye, ELETMEK ( onu yarın bana elet, gibi ),

111-Amcaya , EMİCE, emmi,

112-Halaya, BİBİ,

113-İştaha, MADA ( yesene diyene, madam yoh, gibi ),

114-Acıkmaya, OSMAK ( ostum acıma, gibi ),

115-Ot, ekin aktarma aracı olan DİRGEN e, DİRGON,

116-Meydanlara, SALAH ( orta salah- balı salağı, gibi ),

117-Tekerleğe, TEKİR ( tekiriğe daş değmesin, gibi ),

118-Daireye, çembere, TOHULLAH,

119- Kene ye, SAHURTLAH,

120-Tekile, TIHIL ( tıhıl şeker, gibi ),

121-Taneye, DENE ( dene fasulye, gibi ),

123-Resim çektirmeye, resim çekinme
( gel resim çektirelim yerine, gel resim çekinelim, gibi ),

124-Yapmışımdır, etmişimdir e, yapmıştırım, etmiştirim
( yüksek okulda arkadaşlarım bana takılırlardı, bu gibi kelimelerden dolayı )

125 -Bacaklarda oluşan varis rahatsızlığına,VALİZ
( bacahlarım da, valiz var, gibi ),

126-Bey tabirine, BE ( Nüzhet be, Süleyman be, Hasan be, gibi ),

127-Ağa ya, AGA ( Hüseyin agam, Şükrü agam gibi ),

128-Oğmaç çorbasına, OMAÇ ÇORBASI,

129-Bademciklerin ağrımasına, YUDARLARIM AĞRIYO,

130- KIRAN denilen dağın arka yüzüne, GIYAN ( gıyan ardı ),

131- ANDER kalasıca ya, ANDIR kalasıca,

132-SOYKA ya, SOYHA ( çek şu soyhalarını, gibi ),

133- FÖTR şapkaya, FOTER,

134- Bakımsız, zayıf olan SEFİL e, FİSİL,

135- Patates e, GOSTİL,

136- Zehire, AĞU ya, AVU,
( falancının malı avu yemiş, gibi ),

137- Kurbağa ya GÖDEN, kurbağa yavrusuna Göden eniği,

138- Çan a, KELEK,

139- Misket e, MİLE,

140- Elbette ye, HELBET,

141- Kuzine sobasına, GÜZİNE,

142- Vehmetmek ‘ e, FEHMETMEK,

143- Kene ye, SAHURTLAH,

144- Köstebek e, KÖSNÜ,

145- Kaldırık otuna otuna, biz GALDİRİYİK demişiz.

Örnekleri çoğaltmak pek ala mümkün olabilir,
bunlar benim dikkatimi çeken ve aklıma gelenlerdir.

Bilgilerinize, ilgilerinize sunulur.

Adnan Ertekin

14.12.2015 19:59:44’de ADNAN ERTEKİN tarafından düzenlendi

14.12.2015 20:04:57’de ADNAN ERTEKİN tarafından düzenlendi

Toplam 0 yorum 1 sayfada listeleniyor